NADİR ESERLER KÜTÜPHANESİ KOLEKSİYONU
Bağlı Olduğu Birim:
Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı
Koleksiyon Hakkında Bilgi:
İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi; Atatürk’ün emriyle, Yıldız Sarayı Kütüphanesi’nin üniversiteye nakli ve fakülte kitaplıklarındaki eserlerin bir araya toplanması sonucu kurulmuştur.
Nadir Eserler Kütüphanesi’nin bulunduğu yapı, Medresetü’l-Kudât binası olarak, yani kadıların yetiştirilmesi için, 1913’te Mimar Kemaleddin Bey tarafından tasarlanmıştır. Bina Beyazıt’tan Süleymaniye’ye giden Besim Ömer Paşa Caddesi (eski Takvimhane) ile Kaptanı Derya Sokağının kesiştiği köşedeki arsa üzerinde yapılmıştır. Bitişiğinde Kaptan İbrahim Paşa Camii, karşısında İstanbul Üniversitesi merkez binası bulunmaktadır. Bina bodrumla birlikte dört katlı olarak inşa edilmiştir. Giriş kapısı üzerinde üç bölmeli bir kitabesi vardır. Üç bölmeli kitabesinin soldaki bölmesinde “el-Kadâu bi’l-hakki min akva’l-ferâiz” (adalet ile hüküm vermek Allah’ın emirlerinin en güçlüsüdür) yazılıdır. Kitabenin sağ bölmesinde Nisâ Suresi’nin 58. ayetinin bir kısmı “ ...ve izâ hakemtum beyne’n-nâsi en tahkumû bi’l-adl” (İnsanlar arasında hüküm verdiğinde adalet ile hükmet) yazılıdır. Ortadaki bölmenin orjinalinde yazan “Medresetü’l-Kudât” ibaresi okul kapatılıp, binası Darülfünûn’a verildikten sonra “İstanbul Darülfünûn Kütüphanesi” olarak değiştirilmiştir.
Bina, önce üniversitenin tüm kitaplarının mekânı iken, daha sonra yapılan bir ayırımla; harf devrimi öncesi kitaplar (Osmanlıca, Arapça, Farsça olan yazma ve basma eserler, albüm ve eşyalar) ve harf devrimi sonrası Latin alfabesiyle basılan kitaplar olarak iki ayrı kütüphane oluşturulmuştur. Harf devrimi öncesi el yazması ve matbu eserlerin bulunduğu kütüphane Nadir Eserler Kütüphanesi’dir. İstanbul Üniversitesi’nin kurulmasından bu yana Nadir Eserler Kütüphane ve Müzesi, Kitap Sarayı, Nadide Eserler Kütüphanesi gibi çeşitli adlarla anılan kütüphane şu anda İstanbul Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı’na bağlıdır. 1999 İstanbul depreminde binası hasar gören kütüphane uzun süre kapalı kalmıştır. Kütüphane 2003 yılında yeniden Rektörlük merkez binasında hizmete açılmıştır. 2006 yılında ana binasının onarımının tamamlanmasının ardından yeniden eski yerine taşınmıştır. Bugün aynı binada hizmet devam etmektedir.
İÜ Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Nadir Eserler Kütüphanesi dermesi yaklaşık toplam 93 bin cilt Türkçe, Arapça, Farsça, Latince ve diğer dillerdeki basma ve yazma kitap, dergi, gazete, harita, plan ve notadan, ayrıca II. Abdülhamid koleksiyonu olarak anılan 911 adet albüm ve bunların içinde bulunan 36.585 fotoğraftan oluşmaktadır. Ayrıca Zâkirbaşı Hüseyin Halis Efendi (ö. 1919), Cihan Seraskeri Hasan Rıza Paşa (1809-1877), Sadrazam İbrahim Hakkı Paşa (1863-1918), Şeyhülislam Pirizade Mehmet Sahip Molla (1838-1910), İbnülemin Mahmut Kemal İnal (1871-1957) gibi siyaset ve fikir dünyamızın son derece önemli simalarının koleksiyonlarını da bünyesinde barındırır.
1925 yılında Yıldız Sarayı Kütüphanesi koleksiyonunun Mustafa Kemal Atatürk’ün emri ile bu kütüphaneye verilmesi, mevcut koleksiyona müze değeri taşıyan birçok eseri de kazandırmıştır. Kütüphane de Atatürk’ün 1936 yılında kütüphaneden ödünç alıp okuduğu ve bazılarına işaretler düştüğü kitaplar da sergilenir.
Nadir Eserler Kütüphanesi’nde 9.943 Türkçe yazma, 6.967 Arapça yazma, 1.618 Farsça yazma ve diğer değişik dillerde (Almanca, Fransızca, İngilizce, İtalyanca, Rusça, Rumca, Ermenice, Arnavutça) 81 adet yazma olmak üzere, toplam 18.606 adet yazma eser, 25.375 adet Osmanlıca matbu kitap, 693 baskı albüm, 911 albüm, 1.350 harita, 212 müzik notası (Hamparsum notaları), 554 gazete, 345 dergi, 28 hat ve levha, 4.300 adet Latin harfli Avrupa Nadir Eser denilen kitaplar bulunur.
Kütüphanenin zengin koleksiyonu, el yazması kitaplar, haritalar, notalar, İbnülemin Mahmut Kemal İnan koleksiyonu, porselenler, hat levhalar v.b. gruplarına göre ayrı odalarda depolanmıştır.
Web sitesi:
https://kutuphane.istanbul.edu.tr/tr/content/nadir-eserler-kutuphanesi/hakkimizda
https://muzeyum.istanbul.edu.tr/tr/content/koleksiyonlar/nadir-eserler-kutuphanesi-koleksiyonu
Adres:Süleymaniye Mah. Besim Ömer Paşa Cad. No:15 34451 Beyazıt İstanbul
Telefon: 0 (212) 455 57 00/10273
E-posta: nadirkut@istanbul.edu.tr
Kütüphane Çalışma Saatleri: Hafta içi 08.30-16.00 arasında açıktır. Hafta sonu ve diğer resmi tatil günleri kapalıdır.
Koleksiyon Ziyaret Bilgileri: Koleksiyon kütüphane kullanım koşulları içinde ziyaret edilebilir.